De natte wegen naar de Galleria Nazionaled’Arte Moderna zijn afgezet met tientallen carabinieri. Alleen de tramwaarin wij zitten mag door de afzettingen heen. Het is stil en donker in het parkBorghese van Rome waarin het museum is gelegen. Het zal toch niet zijn vanwegede vernissage van Donna,Avanguardia femminista negli anni ’70, van feministische kunst uit de vroegejaren zeventig?

Zwart-wit foto’s
Ik slenter door de achterste vleugel waar de expositie is. Zaalna zaal zie ik foto’s. De vroeg feministische kunst was vooral eenfotografische aangelegenheid. En dan ook nog in zwart-wit. De meeste zijn van kleinformaat. Er staan geen grote beelden. Geen vol gekladde doeken maar kiekjes hangen er aan de muur. Ookde installaties vallen op door afwezigheid.

Ik schiet de curator, Gabriele Schor, aan en vraag haarwaarom de foto’s zwart-wit zijn. ‘Datzal met stand van de techniek te maken hebben gehad’, antwoordt ze mij, ‘die vrouwen konden niet anders dan zwartwit maken. Zemoesten die ook zelf ontwikkelen.’ Waarom zijn die foto’s dan zo klein,’ vervolgik. Ze schiet in een zenuwachtige lach. ‘Dat weet ik niet, waarschijnlijk omdatze toen nog verlegen en schuw waren.’

De tentoonstelling komt uit de verzameling moderne enhedendaagse kunst van het Verbund,een Oostenrijks energiebedrijf dat al vanaf de jaren zeventig de eigentijdsekunst volgt. We gaan er maar vanuit dat er in de selectie van de toenmaligecuratoren geen ‘bias’ was en dat de expositie inderdaad zicht geeft op defeministische kunst van die tijd.

Vervormde gezichten
Wie rondloopt valt meer op. De meeste foto’s bevatten slechts één figuur in een rommelige,vervreemdende omgeving. Meestal is dat de kunstenares maar soms zijn het ook andere.  De afgebeelde vrouwen hebben geen deel aan de ‘buitenwereld’.

De foto’s zijn geennaturalistische of psychologische zelfportretten. Vaak zijn de gezichten en derest van het lichaam moedwillig vervormd. Een voorbeeld is het werk van dePortugese-Amerikaanse AnaMedieta (1948-1986). Je ziet een reeks van zelfportretten waarbij dekunstenares een glasplaat tegen haar gezicht duwt. Dit leidt tot vervormingenvan mond, wang en dergelijke. De vrouw is volledig met haar poging bezig van deschoonheidsidealen af te wijken. Toch een soort beeldenstorm.

Zieligheidskunst
Dat was waarschijnlijk de vroeg-feministische kunst: eenaanklacht tegen de stereotype weergave van vrouwen in films, magazines enschilderijen. Het geeft de meeste foto’s op die expositie ook zo’n klagerige enslachtofferige bijsmaak. Kijk ons eens zielig wezen, kijk ons eens ons bestdoen. Nergens zag ik trotse en buitensporige feministische kunst. De jarenzeventig waren aarzelend krabbelen aan de deur. Twee video’s op detentoonstelling waren gelukkig uit ander hout gesneden.

Beeldenstorm in dekeuken
MarthaRossler maakte een videoclip ‘semiotics of the kitchen’, waarin ze de draadsteekt met de huisvrouw die in de keuken staat. Het procédé is simpel: gebruikalle stereotypen maar verander één element zodat er vervreemding optreedt. Zijhanteert in haar videoclip de cliché’s van een televisiekookprogramma gepresenteerd door een traditionele huisvrouw. Alleen haar bewegingen engezichtsuitdrukking zijn niet sympathiek maar agressief. Ze zwaait met het mesen de deegrol. Hierdoor word je als toeschouwer uit je automatische waarneming gehaald die opconventies is gebaseerd.

Lachen met deTast-kino
Wat in 1968 veel plezier gaf was de straatperformance van deOostenrijkse kunstenares Valie Export. Hetvideoverslag doet je verlangen erbij aanwezig te zijn geweest. Met een doosvoor haar borsten ging Export de straten van München op. Iedereen mocht gedurende30 seconden om de beurt de handen door een gordijntje steken om haar borsten tevoelen.

Het is nog lastig na te gaan wat hier exact gebeurde.Allereerst werd het begrip bioscoop op zijn kop gezet: van kijken en nietvoelen, naar voelen en niets zien. Is een voelbioscoop werkelijk iets andersdan een kijkbioscoop? Vervolgens tartte de tastbioscoop ook de mannelijke consumptieaan porno: is dit geen surrogaat voor het echte handwerk? Ten slotte maakteExport de grenzen tussen museum, gallerie en het echte leven ‘fuzzy’. Ironisch genoeg kun je nu de videoclip in eenkeurige vleugel van een respectabel museum zien.

Wat zie je nu op deze tentoonstelling? Veel zwartwit foto’swaarin vrouwen zichzelf gebruiken om de cliché ’s van de vrouwelijke afbeeldingte doorgronden én te ondermijnen. Ze doen dit door een vervreemdend element inde afbeelding aan te brengen waardoor je denkt: wat gebeurt hier? Devroeg-feministische kunst krijgt door het zwart-witte, het formaat van de foto’sen de geïsoleerde afbeeldingen van de vrouwen iets aarzelends en zieligs. Trotsis nog ver te zoeken. De tentoonstelling geeft een tijdsbeeld.

Het vernissagepubliek was keurig. Mannen en vrouwen waren in chique zwart gekleed. Geen enkel geval van obesitas was te bekennen. De parfums geurden goddelijk Nee, de politieafzettingen waren niet voor dit feestje bedoeld maar voor een naburig paleis waar  hoogwaardigheidsbekleders bijeen kwamen.

Waardering
De tentoonstelling is zonder meer de moeite waard voor alsje in de buurt bent. Hij duurt tot 16 mei 2010. Ook de rest van het museum is interessant om te bezoeken. Het heeft een goede collectie van Duchamps en De Chirico.

Inhoud                 goed
Vorm                   boeiend
Cijfers                 8+
Tijd                     2 uur heb je nodig
Gezien:               19 februari 2010

<!– @page { margin: 2cm } P { margin-bottom: 0.21cm } –>

De Macro, het museum voor eigentijdsekunst, ligt in een gewone Romeinse wijk tussen de hoge oranje en geelgepleisterde huizen. Het is dat er banieren hangen anders zou je erzo voorbij lopen. Niet dat het iets uitmaakt want veel mensen komener niet. Hier geen schuifelende massa’s, geen metroladingenjapanners, amerikanen en duitsers, zoals drie kilometer verder op bijde Sint Pieter. Jammer want er zijn aardige dingen te zien.

Weemoed troef
Op de bovenste verdieping is een zaalgewijd aan een lokale kunstcelebrity, GraziellaLonardi Buontempo.In de jaren zestig en zeventig was zij de katalysator van de Romeinsekunstscene. Zij kende iedereen en iedereen haar.

Ladenblok
Aan de muren hangen foto’s van tweegrote tentoonstellingen die zij heeft gemaakt. Veel installaties,experimenten met elketronische muziek, vreemde ruimtes. Je zou ergraag bij geweest willen zijn.In het midden staat een omvangrijkgrijszwart ladenblok met laden die de bezoeker mag opentrekken. Daarvind je dan persberichten, aankondigingen, correspondentie van dezevrouw. De titel van deze kleine expositie: nostra era avanguardia,wij waren de avant garde.

Curatorisme
Het was me al eens opgevallen dat inkunsttijdschriften de naam van de samensteller net zo groot, zo nietgroter staat beschreven als die van de deelnemende kunstenaars. Ikbegrijp dat nu. In een tijd waar de museale context uitmaakt of ietskunst is of niet, is de gatekeeper de belangrijkste figuur.

Iets is geen kunst omdat het aankunstzinnige criteria voldoet, die de curator toepast, maar wordt hetnadat het door  curator is toegelaten. Dat er dus een tentoonstellingis over tentoonstellingen, over een curator, is dus niets anders daneen logische ontwikkeling. Vroeger werd er een collectie naar jevernoemd als je schilderijen had verzameld (en betaald) en aan eenmuseum schonk of als je zeer veel voor de kunsten had gedaan een heelmuseum. Nu word je, als curator, deel van de collectie.

Is de avant garde klaar of diemevrouw?
Het is verleidelijk dezetentoonstelling te zien als het zoveelste bewijs dat de kunsten opeen dood spoor zitten en klaar is. Toen ik er rondliep kwam diegedachte bij me op. Na de speelse en experimentele jaren zestig is eralleen herhaling en nu die generatie oud wordt kijkt zij vol weemoeden nostalgie terug. 

In zekere zin bewees de rest van decollectie van Macro deze  stelling. Een toren waarin je kon klimmen,fietsframes waar je overheen moest lopen, een koekenpan methangsloten aan de muur, we hebben het allemaal eerder ervaren engezien. Het eigentijdse blikt terug en herhaalt. Maar so what, wieheeft ooit bedacht dat eigentijdse kunst uniek moest zijn enbaanbrekend?

Another story about leaving
Ook de deelexpositie van de Zwitsersekunstenaar Urs Lüthi verbeeldt die nostalgie. Bij de ingang hangteen groot fotografisch, huilend zelfportret met daarbij de tekst: dekunstenaar weent ook voor u. De toon is gezet. Je ziet een seriezwartwit zelfportretten waarin de veroudering van de kunstenaarzichtbaar wordt. Steeds vanuit hetzelfde perspectief genomen. Deandrogyne jongeman uit 1970 is een dikkige middelbare man geworden.Het leven trekt voorbij.

Eén opvallende foto op posterformaatziet er ogenschijnlijk uit als een vlekkerig, zwart abstract iets.Wanneer je er dichter bij komt, zie je dat er allerlei fotoś overelkaar zijn afgedrukt. Je kijkt, aldus de toelichting, als eenarcheoloog door de lagen van de tijd. En dan zie je opeens vaag enver weg gestaltes. Het verleden wordt herkenbaar.

Deze kunst heeft niets van doen met detraditionele vanitas-schilderijen, die ons onze sterfelijkheidinwrijven of met schimmelende stukjes worst in plexiglas die ons devergankelijkheid letterlijk tonen. Nee, deze foto’s  laten jepijnlijk zien dat iedereen een verleden heeft waarvan je op gegevenmoment beseft dat het voorbij is, voorgoed voorbij.

Voorbij?
Is de tentoonstelling ‘wij waren deavant garde’een teken dat de kunst alleen maar kan terugkijken of eenlokaal eerbetoon aan heel belangrijke mevrouw van veertig jaargeleden? Ik besluit tot het laatste: de mediakunst, debeamerprojecten elders zijn te bruisend om al te nostalgisch over degehele eigentijdse kunst te zijn.

Waardering
kwaliteit:           okay
inhoud:              wel interessant
cijfer:                 7
gezien:              17 februari 2010, il Macro, Rome

Is de norm voor perfectie in onze samenleving nastrevenswaardig?Dat is de hoofdvraag die de tentoonstellingNiet Normaal in Amsterdam met artistieke middelen probeert te beantwoorden.  Helaas lukt die fraaie poging niet helemaal De samenstellersen hun kunstenaars zijn te vaak aan de politiek correcte, dus ongevaarlijke kant van dehedendaagse cultuurkritiek gebleven.

Thema
De tentoonstelling heeft, volgens de organisatoren, driethema’s. Die vind je ook terug in declustering van de werken in die prachtige zaal van Berlage: maakbaarheid &perfectie, norm&verschil, mens&technologie. De kunstenaars adresseren allemaal wel een ofander het normeringsvraagstuk. Is geluk wel het ideaal? Zijn pillen welgeschikt voor een perfect leven? Wat moeten we met mensverbetering aan? Hoogstactuele onderwerpen, dat wel.

Parcours
Bezoekers doorlopen het parcours alsof zij bij IKEA zijn,slingerend door de ruimte. De gang door de zaal is volledig genormeerd. Of ditdoelbewust is gedaan of een onbewuste toevalligheid, heb ik niet kunnenachterhalen.   De tentoonstelling speelt zich af op ooghoogteen op grote schermen tegen het plafond.  Jeziet installaties, zelfstandige objecten, paar schilderijen en veel video’s. Sommigenstonden ook op de Dokumenta van Kassel 2007.

Vier voorbeelden als ‘amuse’.

Forever
Ik heb ademloos in een van de nissen van het gebouw gekekennaar een video van de Duitse kunstenares JulikaRudelius. Vijf Amerikaanse vrouwen van de rijpere leeftijd houden monologenop een omheind suburb-achtige villa bij een zwembad.  Ieder praat over hun geluk, schoonheid enouder worden. Tussendoor maakt elk met een zelfontspanner foto’s van zichzelf.De kijker valt de leegte op. Het statement van de maakster lijkt me evident:dit perfecte geluk is niet nastrevenswaardig.

Human trial
Een scherm tegen de muur, een koptelefoon, animatie van eenfiguur en een doordringende stem. Dat zijn de ingrediënten waarmee de ButlerBrothers de hedendaagse, mentale disciplinering adstrueren. Een coachende stemmoedigt je aan keuzes te maken, goede:  ‘don’tspeak, relax’; ‘it’s your feeling which is important, not your thought’.  Dit is het werk van de duizenden coaches, ookin Nederland, ervoor zorgen dat we het goede willen. De animatie is via internette bekijken.

Transhuman, Progress2
Scheven tanden zien we nog maar amper. Laat staan zieligearmpjes of beentjes. Het traject vanmensverbetering is in volle gang. De kunstenares Natasha Vita-More is een vertegenwoordigstervan het transhumanisme, een filosofie die niet bij de gegeven pakken van demenselijke conditie wil neerzitten. Haar poster laat zien hoe de ontwikkelgangzal worden. De nieuwe én nastrevenswaardige perfectie is bij de posthumane menste vinden.  Volgens de toelichting meentze het echt. Of zoals een poster ergens anders op de expo meldde: live is too important to leave tochance.

The Minutine Space
Je loopt er bij het einde tegenaan: het toekomstige museum van‘viraal erfgoed’. Alle ziektes zijnvoorbij. Griep en verkoudheid bestaanniet. Toch hangt de posthumane mens nog steeds aan opwinding en sensatie. Dat bevredigtdit museum. Er zijn vernevelaars waarmee je een flinke dot griepvirus in jeneus kunt spuiten. Prachtige vorm van het ensceneren van een participatieveinstallatie. Ik durfde niet. Ik hoefde me geen verkoudheid in te spuiten. Deperfecte belevenis houdt op waar het echt wordt!

Aarzeling
De expositie is goed en boeiend. Zonder meer. Wie kan, zalzeker moeten gaan. Toch bekroop me een grote aarzeling tijdens mijn Ikea-walkdoor de grote hal.

Ongevaarlijk
De cultuurkritiek vond ik te eendimensionaal. De afgelopendecennia zijn pillengebruik, consumptiemaatschappij, de vermeende kwalijkewerking van reclame, schoonheidsidealen uitentreuren bekritiseerd. 

Toch willen we niet anders. We kleden ons naar de mode, wekopen componentmaaltijden bij Albert Heijn en zijn vol opwinding om de nieuwsteApple producten.  Uiteraard zou ikzeggen. Dat is de vrolijke kant van ons bestaan. Dat we op elkaar gaan lijken,nemen we maar voor lief. Wie zit er nog mee? Technologie, monitoring,perfectieidealen zijn dubbelzinnig. We willen het tegelijkertijd wel én niet.Die tweeslachtigheid hoort de focus van cultuuranalyse en-kritiek te zijn.

Pillen
Neem de kunstwerken die het pilgebruik kritiseren en daarmeeonze afhankelijkheid van het medische systeem en de farmaceutische industrie.Allemaal waar maar ook liefdeloos. Je zult maar aan migraine lijden. Moet jedan maar geen imigram slikken omdat onafhankelijkheid en een natuurlijk leven beteris? Onzin. Slikken die handel en hopen dat het werkt en bidden dat debijwerkingen niet erger dan de kwaal zullen zijn.

Sharia
Waarom wordt op deze expositie nagenoeg alleen de normeringvan de westerse samenleving gethematiseerd en niet bijvoorbeeld die van deislamitische of Chinese, confucianistische wereld? De sharia is zeer normerenden onderdrukkend.

Er waren wel kisten waarin je in kon staan om onze, westerseleegte te voelen. Waarom geen kuilen in de grond om in te stappen zodat je metje hoofd net boven het maaiveld de leegte kan ervaren van mannen die jestenigen?  Wie durft het aan om de normerendeharmoniegedachte van de Chinese leiders te provoceren?

De expositie krijgt daardoor een westers provinciaals en eenouderwets ‘progressief’ tintje. Het zal wel te maken hebben met de ideologischeachtergrond van de samenstellers en de brave bestuurders van deze expositie. 

Zelfkastijding als norm
De tentoonstelling poogt normering aan de orde te stellenmaar verscholen achter de geestige, indrukwekkende kunstwerken fluistert de culturele elite ons zoals in Human trial haar norm toe:het westen is slecht, onecht, vervreemdend, uitbuitend, afhankelijkmakend. Bolkestein had het over de zelfkastijdingin onze cultuur: zo dus.

Waardering
Vormgeving:                   heelgoed
Inhoud:                          goedmaar ook politiek correct
Tijdsduur:                      rekenop minimaal 3 uur.
Te zien tot:                    Beursvan Berlage nog tot 8 maart 2010
Gezien:                          30januari 2010

Ruim honderveertig kunstenaars over de hele wereld reageerden om kunstwerkennaar Alkmaar te sturen voor een tentoonstelling over de global village.Uiteindelijk werden er 61 geselecteerd met hun werk. 

De ‘aanstichters’ zijn Jeroen van Paassen en Bea Peter van WhiteCube.

Vragen over globalisering
Hun idee van een expositie over de global village ontstond ruim anderhalf jaar geleden. Hoe denken  kunstenaars over de globalisering? Zijn zepositief gestemd of negatief? Hoe geven ze artisitek vorm aan hun antwoorden? Via internet werd contact gelegd met kunstenaars van de zes continenten.

Verlies erg 20e eeuws
Mij vielen voor de twijfel en het verlies op die met internet en globalisering verloren gaan. De kunstenaars houden ons voor dat we het contact met de werkelijkheid verliezen als we verder virtueel worden. Een negatief beeld terwijl de expositie via internet tot stand is gekomen en heel wat kunstwerken idem dito. Kom kunstenaars, even loskomen van die romantische vervreemdingsgevoelens. Erg 20e eeuws.

Perfect maar geslachtsloos
Neem bijvoorbeeld  kunstenares Sonja Cordemans. We zien een perfecte babe in dewereld van Second Life: zijzelf geidealiseerd maar wel zonder geslachtsorganen. Ja, schrijft ze, mij fascineertdat mensen liever een virtueel perfect leven leiden dan een echt leven metwerkelijke interacties. Het meest aardse -de afwezige geslachtsorganen – heeft ze niet voor niets weggelaten. 

Lege symbolen
Of de Amerikaanse kunstenaar, Marc Barreda, met zijnkrantenproject. Ook die ziet de link met de fysieke wereld verdwijnen. Krantenworden verleden tijd. Barreda maakt er gebouwen van voor de global village. Endie gebouwen blaas hij weer na in glas, als symbolen voor een virtueleleegheid.

Het laatste eendje
Ook de lelijke eend met golvend glas-in-lood van HesselDokkum zit in hetzelfde chapiter. Het is niet wat ik eerst dacht een voorbeeldvan esthetisch hergebruik. Nee, ook, dit is een icoon van waarschuwing envermaan. Alleen de eend dobbert door als de zeespiegel is gestegen. Wel geestig

Kwaliteit kunst
Hebben de werken kwaliteit? Hier schutter ik. Schoonheid,ambachtelijkheid en zelfs oorspronkelijkheid tref je amper aan. Wie die traditioneleesthetische meetlat hanteert wordt onverbiddelijk teleurgesteld. Maar ben jenet als de kunstenaars gefascineerd door de global village, dan heb je hiergoed. Dan is die tentoonstelling een ware must. Hij had beslist in het Stedelijk Museum van Amsterdam kunnen zijn gehouden.

Opvallend is de vormentaal die bij veel kunstenaars ontleend is aan de wereld van strips, cartoons en reclame. Kennelijk is dit de universele taal geworden.

Nog te zien tot 31 januari 2010
De expositie is nog tot 31 januari 2010in de Grote Kerk van Alkmaar te zien van 11.00 – 17.00 uur. Maandags dicht. Duik er vooral in. Lees de toelichting. Je bent zeker 2 tot 3 uur bezig.

Waardering
installaties, objecten:         boeiend, intrigerend
ruimte:                              ben niet geheel objectief. vind hem prachtig

Het is een verrassing om in een provinciestad een grote kunstenaar als Tony Oersler met uitgebreide digitale installaties aan te treffen. Maar zoals de onderstaande reportage ook vertelt heeft al langer een stevige relatie met het Kunsthaus in Bregenz heeft.

var s = new SWFObject(‘http://www.art-tv.ch/files/player-licensed-viral.swf’, ‘yt’, ’480′, ’290′, ’9′); s.addParam(‘allowscriptaccess’,'always’); s.addParam(‘allownetworking’,'all’); s.addParam(‘allowfullscreen’,'true’); s.addParam(‘wmode’,'transparent’); s.addVariable(‘file’,'http://www.gsi.ch/arttvfiles/tony_oursler_kunsthaus_bregenz.mov’); s.addVariable(‘image’,'http://www.art-tv.ch/files/tony_oursler.jpg’); s.addVariable(‘viral.callout’, ‘none’); s.addVariable(‘viral.onpause’, ‘false’); s.addVariable(‘width’,’480′); s.addVariable(‘height’,’290′); s.addVariable(‘logo’,'http://www.art-tv.ch/files/arttv-logo.png’); s.addVariable(‘link’,'http://www.art-tv.ch’); s.addVariable(‘autostart’,'true’); s.write(‘mediaplayer’);

Multimediaal kunstenaar
Oersler (1957) heeft inmiddels een grote staat van dienst en heeft de grote museale podia betreden (Moma, Pompidou, Documenta) met zijn ruimtelijke multimediale installaties. In Bregenz combineert hij beamerkunst met opbjecten en muziek op drie verdiepingen in de tentoonstelling Lock 2-4-6

Installaties Bregenz
Wie binnenkomt ziet direct twee grotten met daarin een klassieke figuur gebeamd die de toeschouwer toespreekt. Het thema van schijn en wezen wordt in een Platoonse grot aan de orde gesteld. Naarmate de bezoeker hoger komt treft hij indringendere installaties aan.

Geluk
Zo ziet hij bijvoorbeeld op de tweede verdieping muurhoog geprojecteerde flaconflesjes met lotion en parfum terwijl als hij opzij kijkt een over-de-top-fraaie ruiker ziet ronddraaien.  Daartegenover beweegt het volle gezicht van een zwarte vrouw. Dan opeens voor hem verschijnen vijf travestieten die iets over geluk roepen en zingen als een soort rei in een Grieks drama.

Schijn en werkelijkheid
Het thema van schijn en werkelijkheid aan de orde gesteld. Wat is nep en wat is onnep? Travestieten, iconen van zinsbegoocheling, vrouw en niet-vrouw, van authentieke camp -ogenschijnlijk een contradictio in terminis- menen iets van geluk te weten.

Is ons geluk nep of onnep? Om die ongemakkelijke vraag kun je bij de installaties van Oersler letterlijk niet heen.

Figuratieve sociale filosofie
Het werk van Oesler is door zijn figuratieve opzet zeer toegankelijk. De sleutel van betekenis is snel te vinden. Wat is echt? Wat is een droom? Wat komt uit jezelf? Wat door de multimedia? Heb je nog wat te willen?

De kunst van Oesler verwijst naar een werkelijkheid buiten de kunst zelf. Hij sluit tegelijkertijd aan bij de conceptuele traditie waarbinnen kunst steeds meer een filosofisch statement of commentaar op de verborgen premissen van kunst, toeschouwer, burger, medium werd.

Neo-traditioneel
In zeker zin is het vertrekpunt van Oersler dat er een Platoonse hierarchie van echt- en nepheid bestaat traditioneel. Hij verlaat de postmoderne gedachte dat schijn en wezen, orde en wanorde, hoge en lage kunsten gelijkwaardig waren zoals bij de ocmponist John Cage en de schilder Pollock.  Er spreekt een verlangen uit naar duidelijke demarcatielijnen tussen waar en onwaar, waarachtig en onwaarachtig.

Waardering
installaties:             groots en sophisticated
thematiek:              boeiend vanwege positivistische verlangen.

Dikke gordijnen hangen achter de ingang om de kou buiten tehalen wanneer ik Zaal100 betreed, een laagdrempelig podium dat in een oudschoolgebouw in negentiende eeuwse wijk van Amsterdam is gevestigd. Links is dekleine ruimte waar eerste- en tweedejaarstudenten van de Hogeschool voor deKunsten, muziektechnologie en andere afstudeerrichtingen hun eersteklankontwerpen ‘tonen’ aan medestudenten, een paar docenten en wat toevalligpubliek. Docent en trompettist Hans Leeuw introduceert hen. Ik ben in een van broedkamers van deelektronische muziek.

Klanken verwoorden
Hoe moet je als reviewer de klanken beschrijven die dezestudenten uit hun schakelpanelen, sensorenhandschoenen en laptops halen?Kenmerkend voor hun muziek is juist dat net als in de concrete beeldende kunstde verwijzing naar de werkelijkheid is verdwenen. Geen getwitter en gedonder.Maar aanzwellend geruis en geraas, vervormde samples van stemmen, droge tikkenomwille van de beat.

Ander universum
Hoe dan ook, als luisterende leek hoop je meegenomen teworden in een andere wereld waar dingen gebeuren die je raken. Dat geldt vooralle kunsten –oude en nieuwe-. Gebeurde dat ook op deze voorspeelavond?

Zeker.

Zo maakten de studenten Richard de Vries, Shelton Telford enSander Willems zittend aan een keukentafeltje raadselachtige industriële geluidengemengd met vervormde stemmen, die letterlijk naar een ander universumverwezen. Hun stuk heette Roswell, een Amerikaans plaatsje dat bekend staatomdat er een buitenaards ruimteschip zou zijn neergestort. Ruimtelijkheid enverlatenheid riepen zij op dat versterkt werd door de afwezigheid van snellebeats.

Blended en augmented reality
Onze werkelijkheid is steeds meer een mengsel van hetfysieke en het virtuele (blended) en wordt daar rijker van (augmented). Datlieten twee studenten, Rutger Muller (laptop) en Dianne Verdonk (celliste) inhun performance horen. Zij hielden de zaal in de greep met een dialoog tussenlaptop en een cello.

De mix van analoog en digitaal werd versterkt door in decompositie muzikaal idioom uit de ‘oude’ wereld her te gebruiken:klezmerachtige intervallen en ritmes. Was dit postmoderne ironie of een blijkvan de hedendaagse nostalgie die we zo in de architectuur aantreffen?

Zonder pretentie

In deze broedkamer van digitale muziek kon men wonderlijkeklanken horen zonder pretenties en artistieke poeha. Rommelig, nerdy, lekkerveel niet weggewerkte kabels. Die bepaalden de sfeer. Daarom konden de nieuweparallelle universa even worden aangedaan om er de klanken aan te ontfutselen.Dat de overgangen van de ene klankepisode naar de andere in een aantalontwerpen nog onderwerp van studie en experiment waren deed daar niets aanaf. Onze nieuwe lichting is vitaal.

Waardering

Muziek:         vitaal,klanken uit andere wereld, episodeovergangen vragen verdere aandacht
Performance: ongekunsteld, mag theatraler

Gehoord: woensdag 13 januari 2010, Zaal100 Amsterdam

D̩ museale hotspot voor mediakunst in Europa staat in Karlsruhe: het ZKM, Zentrum voor Kunst und Mediatechnologie. Een plaats, waar iedereen meestal gewoon langs rijdt. Zonde. Er is daar vermoedelijk meer leven in de brouwerij dan in het New Yorkse Moma. Als je er bent -minimaal twee dagdelen zijn nodig Рvoel je dat dit de opvolger van het Bauhaus is.

20 jaar
Met ZKM bestaat twintig jaar. In die tijd hebben kunstenaars, wetenschappers, studenten, curatoren én publiek samengewerkt om er een heuse werkplaats annex museum annex laboratorium annex school van te maken. Een centrum, dat is wat je voelt als je er bent. Het is gevestigd in prachtig verbouwd industrieel erfgoed van het begin van de 20e eeuw: een hal van 300 meter waarin vroeger munitie werd gemaakt.

Grootse overzichtstentoonstelling tot eind 2010
Het ZKM laat tot einde 2010 het beste uit haar collectie zien: Blended art, veel interactieve installaties, fraaie computergraphics. Een uitstekend overzicht van wat er de laatste twee decennia aan mediale kunst is gebakken. De naam van de tentoonstelling: Imaging Media@ZKM.

3D Cloud Browsing
De bezoeker zal zich ongetwijfeld vergapen aan de installatie ‘Cloud Browsing‘ n 3D. Tientallen schermen zweven om je heen. Met een lasergun schiet je op een scherm dat vervolgens naar de voorgrond komt. Is het kunst, is het technologie? In ieder geval fraai en vol fun.

Gelukkig geen Nemo
ZKM is duidelijk museaal maar vol interactie en deelname. Gelukkig is het geen Nemo of een Evoluon van vroeger. De kinderen die er waren -vanaf acht jaar – gingen er helemaal in op.

Museum Moderne Kunst als buurman
Naast het ZKM is het museum voor moderne kunst gevestigd. Laat dat zitten. Hier wordt vooral de canon van het modernisme geshowed: Liechtenstein, Warhol, Pollock. Dit zie je in elk museum voor moderne kunst van Bilbao tot Detroit, van Amsterdam tot SF. Besteed je tijd aan het ZKM.

Waardering
Bereikbaarheid: goed
Gebouw:           zeer fraai
Expositie:         goed tot zeer goed